حسن حسن زاده آملى

369

هزار و يك كلمه (فارسى)

ذكر جميل و وصف كمالش به همين چند سطر اكتفا مىكنيم . غرض اينكه در قبله‌نماى رزم‌آرا كه در سال 1331 ش عرضه شده است به نص گفتارش چنان كه در رسالهء مربوط به قبله‌نما نيز به قلم آورده است : « نتيجهء استخراج قبلهء هر شهر را با انحراف مغناطيسى شهر مزبور با در نظر گرفتن شرقى يا غربى بودن انحراف ، تركيب و نتيجه در ساختن اين قبله‌نما به كار رفته است » . بنابراين تعيين سمت قبلهء هر شهر كه انحراف مغناطيسى نيز در آن ملحوظ شده است بىدغدغه و موجب اطمينان خاطر است . اما بايد توجه داشت كه انحراف مغناطيسى داراى تغييرات ساليانه بلكه روزانه است ؛ لذا چنان كه علماى رصد در تجديد ارصاد و تدوين زيجات به وفق رصد جديد اهتمام دارند بايد در هر چند سالى قبله‌نما نيز تجديد شود ، و انحراف جديد مغناطيسى در آن اعمال گردد . و علّت احتياج به تجديد ارصاد و تدوين ازياج را در دروس هيأت و ديگر رشته‌هاى رياضى بيان كرده‌ايم . نقشهء مغناطيسى جهان و خطوط هم ميل مغناطيسى در اين شكل كه نقشهء مغناطيسى زمين در 1965 م است ، خطوط هم ميل مغناطيسى كه شرحش در پيش گفته آمد ، نشان داده شده است . امروز جمعه 7 رجب 1413 ق ، و 11 دى ماه 1371 ش ، برابر با اول ژانويه آغاز سال 1993 ميلادى است كه در حدود 28 سال از زمان اين نقشه مىگذرد ، و لاجرم با انحراف مغناطيسى فعلى زمين تفاوت دارد ، و ما به عنوان نمونه‌اى از خطوط هم ميل مغناطيسى ، آن را از كتاب كاربرد علوم در قبله‌يابى نقل كرده‌ايم . در اين نقشه طول بلاد از دو جهت تا 180 درجه مدرّج است بدان گونه كه در آغاز درس 45 كتاب « دروس هيئت و ديگر رشته‌هاى رياضى » و ديگر دروس قبل و بعد آن گفته آمد ؛ و عرض بلاد از دو طرف تا نود درجه مدرج است ، كه از درس 30 تا 40 كتاب ياد شده به طور مستوفى تحرير و تقرير كرده‌ايم .